Osmanlıcada Hemzenin Vazifesi

Bu küçük çalışma, aşağıdaki yoruma cevap mahiyetindedir.
sorulan sual

Kısaca özetlemek gerekirse, elifin üzerine hemze, kimileri için “e”, (vavdan evvel kullanıldığında) kimileri için “ö” ve “ü” ‘yü çağrıştırıyor. Eski metinlerde bunu görebiliriz. Mesela, “evlenmek” kelimesine baktığımızda bu işareti görebiliyoruz ancak son dönemde, “o”, “u”, ile “ö”, “ü” seslerinin karışmaması için bu harflerle başlayan kelimelerde, vavdan önceki harf yani ilk harf olan elifin üstüne hemze koyma âdetini görüyoruz.

yapılan anket sonucu

Hayrat Neşriyat’ın imlasında da bu vardır. Oldu ve öldü gibi kelimeler için veya ا‎ ile başlayan kelimelerin çağrışımını kolaylaştırması için bu hemze kullanılıyor ancak bana ve bazı kişilere “e” sesini çağrıştırdığından dolayı bu kullanım hoşuma gitmiyor. Ayrıca, “ö”, “ü” sesi için bu kullanımın yaygın olmadığını görüyoruz. Bilhassa lügatlerde bu işarete pek rastlamıyoruz. Bu sebeple hemzeyi ince okutmak için kullanmıyorum. Belki ileride kullanabilirim. Sıkı takipçilerimiz zaten bilir, bu sayfada “أولن” kelimesini “evlen” olarak okuması gerektiğini çünkü ben bu şekilde imla ediyorum.

“evlendiler” yazan numune
“ölen” yazan numune