“Alaturka” Tabiri (Osmanlıca)

غزتەلردە اعلانلر گورویورم: بیلمم هانگی باغچەدە، پارقدە، غازینودە آلاتورقا موسیقی وارمش… آلاتورقا ساز مراقلیلری بو فرصتی قاچیرماملی ایمشلر ! صوڭرە، ینە باشقە بیچیم اعلانلر: بیلمم نە لوقانطەسنڭ آلاتورقا و آلافرانغا یمكلری انفس ایمش ! قونوشما آراسندە ایسە شویلە جملەلر سویلر و ایشیتیرز: « آلاتورقا بر سفرە قورمشلر ! » , « چنگل كویندەكی یالیسنە چكیلمش، آلاتورقا بر حیات سورویور ! » ، « بو قدر آلاتورقالق اولورمی یا ؟ »

بن بورادە بو تعبیریلە آڭلاتدیغمز شیلرە دگل، تعبیرڭ مناسبتسزلگنە ایلیشمك ایستەیورم. هیچ بر ملت، ییوب ایچمە، گییوب قوشانما، قالقوب اوطورما گبی كندینە ویا ددەلرینە خاص یاشاما طرزینی بویلە یبانجی بر دیلدن آلوب عجائب شكلە صوقارق بنمسدیگی بر تعبیرلە بلیرتمك خطاسنە دوشمز. كلمەنڭ فرانسزجە طوغری تلفظی « آ لا تورك » اولاجق ؛ یوق ایتالیانجەدن آلمش ایسەك، ینە تلفظ بوزوقدر. بوگون بوسبوتون باشقە بر دگر ویردیگمز « تورك » سوزینی او شكلدە قومیكلشدیرمك — تنظیمات دوریندن میراث قالمش — كوتو بر آلیشقانلق اثری اولسە گرك ! آلایە، حتی آزیجق دە كفرە بڭزەین بو اجنبی آغزی سویمسز كلملەلردن دیلمزی بر آن اوڭجە قورتارملی، لسانڭ حیثیتنی قوروملی یز. یازیق كە او صوچ یتمەیورمش گبی ایچمزدە حالا « آ لا شرق » دیینلر بیلە واردر ! یبانجی كلمەلری، اولدقلری گبی آلمامز بعض كرە بر ضرورتدر ؛ مثلا « آرابەسك » دە اولدیغی گبی… بو، بر معمارلق ویا تزیین طرزینە عَلَم اولمشدر. لكن فرنكجە اداتلرڭ صوڭنە عثمانلیجە سوزلر طاقارق بر « آ لا شرق » اویدورمق لسان باقیمندن آنجق ذوقسزلك اورنگی اولابیلیر. « آلاتورقا » یە گلینجە سادەجە ایگرنچدر. آلاتورقا موسیقی یرینە بر كلمە ایلە « ساز » یاخود « مملكت موسیقیسی » دییەبیلیرز. « آناطولی هوالری » دیدیگمز گبی… یمكلر ایچون دە اویلەدر. آلاتورقا یمك یوقدر، یرلی یمك، مملكت یمگی، حتی قیصەجەسی « یمك » واردر. آلافرانغا صفتی گچمەین جملەلردە نە ذكر ایدیلیورسە، هپسی كندیلگندن یرلی در، مملكت مالی در. « آلافرانغا » سوزینی بیلە یالڭز آلای ایدەجگمز طرزلر و طورلر حقندە قوللانسەق ایی ایدرز

فقط « تورك » سوزینی، طوتوب دە « تورقا » یە، یعنی « طورفە » یە چویرمك یمكلرمزلە موسیقیمز گبی قیمتلی هنرلرمزە صفت اولارق دیل پرسنگی یاپمق هپسندن داها آغر بر لسان صوچی در

رفیق خالد قرای – تان، ٣ خزیران ١٩٤٣